@article{zehnder2026_110522,
  title = {Pamięć elementarna i jej granice : Żywioł i szczegóły w prozie Zygmunta Haupta},
  author = {Zehnder, Christian},
  year = {2026},
  pages = {80-97},
  publisher = {Otto-Friedrich-Universität},
  address = {Bamberg},
  urn = {urn:nbn:de:bvb:473-irb-110522x},
  url = {https://fis.uni-bamberg.de/handle/uniba/110522},
  language = {pol},
  abstract = {Rekapitulując główne tendencje hauptologii, autor artykułu pyta ponownie o model pamięci w twórczości Zygmunta Haupta i proponuje rozszerzenie ustalonej „epifanicznej” lektury jego prozy o perspektywę geopoetyki. Na materiale licznych opowiadań autora Pierścienia z papieru udowadnia, jak wybujałe szczegóły utraconego świata galicyjskiego wyrastają za każdym razem z jedynego żywiołu pozornie zapamiętanego jako monolityczny i absolutny (deszcz, śnieg, piasek, trawa, powietrze, kurz itd.). W tym wyłanianiu się detali krystalizuje się rodzaj epifanii, która jest skoncentrowana nie tyle na podmiocie, ile na otoczeniu. Poprzez to uzewnętrznienie
pamięci – za sprawą żywiołu – szczegóły uzyskują swój specyficzny status niekonieczności, wyrażającej się w typowych dla tego pisarza enumeracjach. Autor artykułu pyta
także o granice tego modelu i znajduje je w „polskim kulturalizmie” (Andrzej Mencwel), który w przyrodzie widzi przede wszystkim „świat pozaludzki” i który Haupt w umiarkowanej, apolitycznej formie zdaje się podzielać. Kulturalistyczna postawa Haupta zostaje dookreślona poprzez porównanie niektórych jego opowiadań amerykańskich z negatywnymi opisami krajobrazu Kalifornii przez Czesława Miłosza i Theodora W. Adorno.},
  keywords = {Zygmunt Haupt, Czesław Miłosz, pamięć, geopoetyka, emigracja, memory, geopoetics, emigration, Central Europe, Eastern borderlands, Galicia}
}
